ՀՀ բնակչությունը, տարածքը — համեմատություն

Որպես համեմատություն ես ընտրեցի Կոստա-Ռիկա պետությունը, քանի որ բնակչության թվաքանակով, այդ երկիրը շատ մոտ էր Հայաստանի բնակչության թվաքանակին։ Կազմենք համեմատություն տարբեր չափանիշներով։

1. Բնակչության թիվը

Հայաստանի Հանրապետությունը ներկա պահին ըստ բնակչության թվի զբաղեցնում է ամբողջ աշխարհում 137-րդ, իսկ Կոստա-Ռիկան՝ 122-րդ հորիզոնականը, 2.963.200 և 5.134.110 համապատասխանաբար բնակչությամբ։ Կոստա-Ռիկան ու Հայաստանը բնակչության թվով ահռելի տարբերություն չունեն։ Կոստա-Ռիկայի բնակչությունը 2-2.1 միլիոնով ավելի շատ է, քան Հայաստանի բնակչությունը։

1.1 Սեռատարիքային սանդղակ

Սեռատարիքային սանդղակը ցույց է տալիս, թե բնակչության որ տոկոսն են կազմում տվյալ տարիքի ներկայացուցիչները, անկախ սեռից։ Հայաստանի սեռատարիքային սանղդակի ամենամեծ տոկոսն են կազմում 30-34 տարիքի ներկայացուցիչները, և սա նշանակում է, որ Հայաստանի ամենամեծ տոկոսի ներկայացուցիչները ամենաունակն են աշխատելու, այսինքն Հայաստանի աշխատուժը նորմալ վիճակում է։

Շարունակել կարդալ “ՀՀ բնակչությունը, տարածքը — համեմատություն”

Լեռնաանտառային լանդշաֆտներ

1) Աշխարհագրական դիրք /լեռնաանտառային լանդշաֆտ/

Լեռնաանտառային լանդշաֆտը տարածվում է հանրապետության հյուսիս-արևելյան ու հարավային գոտիներում։ Բարձրությունը չի գերազանցում 2500 մ-ը։ Այս լանդշաֆտը հարուստ է բնությամբ, կենդանիներով։ Լանդշաֆտում են գտնվում ՀՀ-ի Իջևան, Դիլիջան, Բերդ, Նոյեմբերյան, Վանաձոր, Ալավերդի, Ջերմուկ, Կապան, Մեղրի ու Քաջարան քաղաքները։

2) Կլիմա

Լեռնաանտառային գոտում են գտնվում չափավոր շոգ, չոր մերձարևադարձային, մերձալպյան ու ալպյան կլիմայական գոտիները։ Չոր մերձարևադարձային գոտին տարածվում է Տավուշի մարզի հյուսիս-արևելյան և Սյունիքի՝ հարավային մասերում։ Մերձալպյան, ալպյան ու ձյունամերձ գոտիները հանդիպում են բարձրունքներում, որոնք ունեն 3000-ից ավել բարձրություն։ Տեղումները տարեկան ավելի շատ են մինչև 200-350 մմ։

Շարունակել կարդալ “Լեռնաանտառային լանդշաֆտներ”

Մերձ ալպյան, Ալպյան ու Ձյունամերձ լանդշաֆտներ

1) Աշխարհագրական դիրք

Այս լանդշաֆտները գտնվում են ծովի մակարդակից 2200-3500 մետր բարձրության վրա։ Այս լանդշաֆտում հիմնականում գտնվում են բարձր սարեր, ինչպիսիք են՝ Արագածը, Թեժ լեռը, Սևաժայռը, Աժդահակը, Օղուկը և այլն։ Այս լանդշաֆտում հիմնական, մշտական բնակչություն կա, սակայն շատ ու շատ քիչ, որովհետև այս լանդշաֆտը շատ անհարմար է ապրելու համար։ Մասամբ այս լանդշաֆտները գտնվում են բարձր լեռնանցքներում, լեռնաշղթաներում և նմանատիպ այլ վայրերում։

Տարածված են մանուշակագույն վայրերում

2) Կլիմա

Կլիման շատ ցուրտ է։ Տարեկան տեղումների քանակը գերազանցում է 300 մմ-ը։ Այս լանդշաֆտները գտնվում են՝ Բարեխառն լեռնային, ցուրտ լեռնային ու ձյունամերձ կլիմայական վերընթաց գոտիներում։ Տարեկան տեղումները թափվում են կես տարուց ավել։

Երեւանում ձյուն կգա | Լրագիր

3) Հող

Այս լանդշաֆտներում տարածված են տորֆային, ճմային, լեռնամարգագետնյանին հողերը։ Նրանք տարբերվում են ամրության թուլությամբ, ավելի քարքարոտ են ու փշրվող։ 3600-5000 մետր բարձրության վրա յուրահատուկ (ալպիական) բուսածածկ ունեցող տարածություններ են գտնվում։ Ավելի բարձր (հիմնականում 3200 մ և ավելի), խիստ ցուրտ լեռնային կլիմայի պայմաններում գրեթե բուսազուրկ գոտում տարածվում են թերզարգացած կմախքային հողերը։

sevahogh.jpg

Շարունակել կարդալ “Մերձ ալպյան, Ալպյան ու Ձյունամերձ լանդշաֆտներ”

Լեռնատափաստանային լանդշաֆտներ

1) Աշխարհագրական դիրք /լեռնատափաստանային լանդշաֆտ/

Լեռնատափաստանային լանդշաֆտը տարածվում է հանրապետության հյուսիսային, հյուսիսարևելյան, կենտրոնական ու հարավային մասերում։ Տարածվում է Շիրակի, Լոռու, Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Արարատի ու Սյունիքի որո հատվածներում։ Այս լանդշաֆտը գտնվում են ծովի մակարդակից 1400 և բարձր մակարդակների վրա։ Այդ լանդշաֆտում են գտնվում բազում քաղաքներ, ինչպիսիք են Գավառը, Գյումրին, Տաշիրը, Ապարանը, Արթիկը, Մարալիկը, Ճամբարակը, Մարտունին, Սևանը, Հրազդանը, Սիսիանը, Գորիսը, Աբովյանը, Սոթքը, Վարդենիսն ու Վայքը։

2) Կլիմա

Լեռնատափաստանային լանդշաֆտի կլիման շատ բազմազան է։ Ամբողջ հանրապետության տարածքով սփռված այս լանդաշֆտում կան 4 տեսակի կլիմայական գոտիներ։ Դրանք են՝ Բարեխառն լեռնային /ամենաշատ տարածք զբաղեցնող կլիման/, ցուրտ լեռնային, չափավոր շոգ ու ձյունամերձ կլիմայական գոտիներ։ Կլիմայի ամենատարածված տեսակը դա բարեխառն լեռնայինն է, որը տարածված է հանրապետության գրեթե բոլոր մարզերով ու տեղանքներով։ Բարեխառն լեռնային կլիման գտնվում է լեռնատափաստանային ամբողջությամբ և լեռնաանտառային՝ որոշակի տարածքներում։ Տեղումները համեմատաբար ավելի քիչ են, մոտավորապես 150-200 մմ, սակայն եղանակը միևնույնն է ցուրտ է տարեկան կտրվածքով։

Շարունակել կարդալ “Լեռնատափաստանային լանդշաֆտներ”

Անապատակիսաանապատային լանդշաֆտ

1) Աշխարհագրական դիրք

Անապատակիսաանապատային լանդշաֆտը տարածվում է Արարատյան դաշտավայրում և Վայոց ձորի շրջաններում, որտեղ բարձրությունը չի գերազանցում 1000-1400 մ-ը։ Տարածվում է Արմավիրի, Երևանի, Արարատի ու Վայոց ձորի որոշ շրջաններում։ Այս լանդշաֆտում է գտնվում նաև Երևանը, Արմավիրը, Արտաշատը և Եղեգնաձորը։

Անապատակիսանապատային լանդշաֆտ ~ Բարի գալուստ
Անապատակիսաանապատային լանդշաֆտը տարածվում է մարմնագույնով նշված վայրերում

Ինտերակտիվ քարտեզ

Ինտերակտիվ քարտեզում ընդգրկված են Երևանը, Արմավիրը, Եղեգնաձորն ու Արարատ քաղաքները։

2) Կլիմա

Այստեղ կլիման չոր է ու տաք։ Այստեղ տարածված է չոր ցամաքային ու որոշ տեղամասերում չոր խիստ ցամաքային կլիման։ Տեղումները տարեկան չեն գերազանցում 300-400 մմ-ը։ Կլիման նպաստում է ջերմասեր բույսեր ու բանջարեղենի աճեցմանն ու մշակմանը։ Կլիմայի հիմնական տեսակներից այստեղ տարածվում են՝ չոր մերձարևադարձային, չոր, խիստ ցամաքայինը ու չոր ցամաքայինը։

3) Հող

Այստեղ տարածված են գորշահողերը, որոնք երկար մշակման ու պարարտման արդյունքում դարձել են կուլտուր-ոռոգելի հողեր, որոնց վրա ամեն տարի մշակվում են ՀՀ-ի ամենահայտնի ու ջերմասեր մթերքները։ Այս հողերի խորությունը չի անցնում 1 մ-ը։ Հողերը այստեղ փոշոտ են, փշրվող։ Տարածված են լեռնային գորշ կիսաանապատային, աղուտ-ալկալի, կուլտուր-ոռոգելի, լեռնաշագանակագույն։

Անապատակիսաանապատային գորշահող

4) Բույսեր

Ակնհայտ է, որ այստեղ տարածվում են ջերմասեր բույսեր, քանի որ կլիման այստեղ որոշ մասերում չոր խիստ ցամաքային է, իսկ որոշ մասերում՝ չոր ցամաքային։ Այստեղ տարածված են հետևյալ բույսերը՝ օշինդրը, հազարատերևուկը, աղածաղիկը, անթառամը, եզան լեզուն։

Շարունակել կարդալ “Անապատակիսաանապատային լանդշաֆտ”

Հայաստանի Թռչունները

Երկրի վրա թռչուններն ապրում են ամենուրեք՝ արևադարձային անտառներում, անապատներում, օվկիանոսներում և նույնիսկ Անտարկտիդայի հսկա սառցե տարածություններում: Մի մասը սավառնում է բարձր երկնքում (ծիծեռնակները չուի ժամանակ թռչում են 8000 մ բարձրություններում), մյուսները սուզվում են ջրի մեջ 200 մ-ից ավելի խորությամբ: Թռչնաշխարհի խիստ բազմազանությունը հսկայական է: Որոշ թռչուններ սնվում են միայն բույսերով, մյուսները՝ թարմ մսով: Ջայլամների բարձրությունը մարդու հասակից բարձր է, իսկ կոլիբրի-մեղվիկը շատ միջատներից ավելի փոքր է:

Թռչունները տաքարյուն կենդանիներ են. ունեն թևեր և բազմանում են ձվադըրման եղանակով: Դնում են տարբեր չափերի և երանգների 1–25 ձու: Թխսակալում են էգը և արուն, հաճախ՝ միայն էգը: Միակ փետրավոր կենդանի էակներն են: Մարմինը հարմարված է թռչելուն, թեպետ թռչունների որոշ տեսակներ (օրինակ՝ հավը, կիվին, պինգվինը, ջայլամը) կորցրել են թռչելու ունակությունը: Թռչուններն ունեն սուր տեսողություն և լսողություն, անհամեմատ թույլ հոտառություն: Մանր թռչուններն ապրում են 20–25 տարի, խոշորները՝ մինչև 50 տարի:

Birds Images | Free Vectors, Stock Photos & PSD

Բազմացման շրջանում էգերը ձվադրում են կանոնավոր ժամանակահատվածներում, ձագերը զարգանում են ձվերի մեջ, այլ ոչ թե մայրն է կրում իր օրգանիզմում:

Շարունակել կարդալ “Հայաստանի Թռչունները”

ՀՀ լանդշաֆտները։ Վերընթաց գոտիականություն։

Հայտնի է, որ երկրագնդի աշխարհագրական թաղանթում բնության բաղադրիչների տարածական փոփոխությունները տեղի են ունենում հորիզոնական և ուղղաձիգ գոտիականության օրենքներով:

Դրանց համաձայն են երկրագնդի վրա գոյացել բնական գոտիներն ու զոնաները, ձևավորվել ֆիզիկաաշխարհագրական շրջանները, իսկ լեռնային երկրներում այս ամենին ավելանում է բնատարածքային համալիրների` լանդշաֆտների, գոտիական փոփոխությունը վերընթաց ուղղությամբ: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ուղղաձիգ ուղղությամբ հերթափոխվում են հետևյալ հինգ վերընթաց լանդշաֆտային գոտիները. անապատակիսաանապատային, լեռնատափաստանային, լեռնանտառային, մերձալպյան ու ալպյան և ձյունամերձ: Լանդշաֆտային գոտիականության առաջացման գլխավոր պատճառը վերընթաց ուղղությամբ ջերմության խոնավության փոփոխությունն է:

Հայաստանի Հանրապետության լադշաֆտային գոտիականության մեջ նկատելի են մի քանի օրինաչափություններ: Ներքին գոգավորություններում անտառային գոտին հիմնականում բացակայում է, իսկ Փոքր Կովկասի լեռնային համակարգերի արտաքին հողմակողմ լանջերին միևնույն լանդշաֆտների սահմանները ներքին գոգավորությունների համեմատ մի քանի հարյուր մետրով ավելի ցածր են: Հետևելով կից ներկայացված ՀՀ լանդշաֆտային գոտիների քարտեզին` համառոտ ծանոթանանք յուրաքանչյուր լանդշաֆտային գոտուն:

Անապատակիսաանապատային լանդշաֆտների գոտին առաջացել է գոգավոր ռելիեֆի պատճառով ձևավորված չոր, խիստցամաքային կլիմայի պայմաններում և տարածված է Արարատյան ու Վայքի գոգավորություններում: Այս գոտում անապատային լանդշաֆտները տարածված են կղզյակներով և առանձին համատարած գոտի չեն առաջացնում:

Կիսաանապատային լանդշաֆտներն ընդարձակ գոտի են կազմում նախալեռներում` 800-1400 մ բարձրություններում, որտեղ տարեկան տեղումների քանակը 230-300 մմ է: Տիրապետում են լեռնային գորշ հողերը, որոնց մի մասը «անջրդի» են: Մշակվող տարածքներում հողերը բարելավվել և դարձել են կուլտուր ոռոգելի։

Գարնանային անձրևների շրջանում կիսաանապատը ծածկվում է կարճակյաց (էֆեմեր) բուսականությամբ, որն ամռանը չորանում է: Գերակշռողը օշանաօշինդրային, իսկ ժայռոտ տեղամասերում` լեռնաչորասեր (ֆրիգանոիդ) բուսականությունն է: Կենդանական աշխարհում տիրապետող են սողունները (իժ, գյուրզա, լորտու) և բազմազան միջատները (կարիճ, մորմ): Այս գոտում տարածված թռչուններից են օձակեր բազեն, արագիլը և լորը: Կենդանիներից հաճախ հադիպում են աքիսը և համստերը, իսկ շամբուտներում՝ վարազը և եղեգնակատուն:

Անապատակիսաանապատային գոտին զբաղեցնում է հանրապետության տարածքի 10%-ը, այն ջերմասեր մշակաբույսերի տարածման հիմնական շրջանն է։

Լեռնատափաստանային լանդշաֆտները ՀՀ տարածքում ամենամեծ տարածումն ունեն: Առանձնանում են երկու լանդշաֆտային ենթագոտի` չոր լեռնատափաստանային և սևահողային տափաստանային:

Անտառապատ լեռներ Զանգեզուրում
Շարունակել կարդալ “ՀՀ լանդշաֆտները։ Վերընթաց գոտիականություն։”

ՀՀ կլիմայական եղանակները։ Կլիմայի վերընթաց գոտիականությունը։

Հայաստանի Հանրապետությունում նույնպես կլիման բնութագրող հիմնական ցուցանիշները` ջերմությունն ու խոնավությունը, կտրուկ փոփոխվում են տարվա ընթացքում և տեղից տեղ: Տարվա ընթացքում փոփոխությունները դրսևորվում են ըստ ցայտուն արտահայտված տարվա կլիմայական եղանակների՝ սեզոնների (ձմեռ, գարուն, ամառ, աշուն)։

Հայաստանի Հանրապետության կլիմայի առանձնահատկությունները

Քանի որ ՀՀ-ը լեռնային երկիր է, կախված տեղանքի բացարձակ բարձրությունից տարվա կլիմայական սեզոնների տևողությունը տարբեր է: Բարձրալեռնային գոտում` 2500 մ-ից բարձր տեղամասերում, խիստ ձյունառատ ձմեռը տևում է 7-8 ամիս` հոկտեմբերից մայիս: Միջին բարձրության լեռնային գոտում (1500-2500մ բարձրություններ) ձմռան տևողությունը երկու ամսով կարճ է. սկսվում է մեկ ամիս ուշ և ավարտվում է մեկ ամիս շուտտ:

Ցածրադիր գոտում (մինչև 1300-1500 մ բարձրություններ) ձմեռն ավելի կարճատև է. հիմնականում սկսվում է դեկտեմբերի կեսերին և ավարտվում է փետրվարի վերջին: Հանրապետության ծայր հարավի և ծայր հյուսիսի որոշ վայրերում (Մեղրի, Նոյեմբերյան, Իջևան) հաստատուն ձյունածածկույթ գոյանում է ոչ ամեն տարի, իսկ հունվարի միջին ջերմաստիճանը չի իջնում -1-5O-ից: Գարունը, կախված տեղանքի բարձրությունից, կարող է տևել 1,5-3 ամիս: Այս սեզոնի համար բնորոշ են մեղմ ու խոնավ, խիստ փոփոխական եղանակները. հաճախակի են արկտիկական սառը օդի ներխուժումները և դրա հետ կապված գարնանային ցրտահարությունները, որոնք մեծ վնաս են հասցնում բուսաբուծությանը:

Ամառը ցածրադիր գոտում տևում է մայիսի երկրորդ կեսից մինչև հոկտեմբերի սկիզբը` օդի +24 O-ից +26O միջին ջերմությամբ: Այս սեզոնին գերիշխում են արևադարձային չոր օդային զանգվածները, հաճախակի են դառնում խորշակները և երաշտները: Միջլեռնային գոգավորություններում աշխուժանում են լեռնահովտային քամիները և մթնոլորտի վերընթաց հոսանքները: Հաճախակի են ամպրոպներն ու կարկտահարությունը: Բարձրալեռնային գոտում ամառը կարճատև է ու զով: Հուլիսին օդի միջին ջերմաստիճանը +15O-ից բարձր չի լինում: Աշունը հանրապետության ցածրադիր, մասամբ նաև միջինլեռնային գոտում ամենահաճելի սեզոնն է: Բնորոշ են արևոտ, չափավոր տաք, անհողմ եղանակները: Լինում են նաև ցրտահարություններ, որոնք կրճատում են գյուղատնտեսական աշխատանքների տևողությունը: Լինելով տիպիկ լեռնային և տարածքով համեմատաբար փոքր երկիր՝ ՀՀ-ում կլիմայի փոփոխությունը տեղի է ունենում ոչ թե ըստ հասարակածից ունեցած հեռավորության, այլ ըստ ծովի մակերևույթից ունեցած բարձրության: ՀՀ-ում առանձնացվում են կլիմայի վերընթաց 8 գոտիներ։

Շարունակել կարդալ “ՀՀ կլիմայական եղանակները։ Կլիմայի վերընթաց գոտիականությունը։”

Աշխատանք ինտերակտիվ քարտեզներով

Այսօր Երկիր մոլորակի օրն է - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ

https://maphub.net/ կայքում գրանցվելով կազմել հետևյալ քարտեզները:

ՀՀ օգտակար հանածոների քարտեզ — նշել հետևյալ օգտակար հանածոների հանքավայրերը. ոսկի, պղինձ, մոլիբդեն, երկաթ, տուֆ, հանքային ջրեր: 

  • Դեղին — ոսկի
  • Շագանակագույն — պղինձ
  • Մուգ նարնջագույն — մոլիբդեն
  • Մոխրագույն — երկաթ
  • Նարնջագույն — տուֆ
  • Կապույտ — հանքային ջրեր
Շարունակել կարդալ “Աշխատանք ինտերակտիվ քարտեզներով”

ՀՀ օգտակար հանածոներ

  1. Կարմիր – պղինձ
  2. Կարմիր եռանկյունի – երկաթ
  3. Կապույտ – պղնձամոլիբդենային
  4. Բաց-կապույտ – պեմզա
  5. Մուգ կապույտ – ծծումբ
  6. Մոխրագույն-կապույտ – բազալտ, անդեզիտ
  7. Բաց կապույտ կաթիլ – ագաթ
  8. Կապույտ կաթիլ – հանքային ներկեր
  9. Մոխրագույն-կապույտ տնակ – մարմար
  10. Դեղին – ոսկի
  11. Դեղին ծառ – աղ
  12. Կանաչ – բազմամետաղային
  13. Կանաչ աստղ – ալյումին
  14. Բաց կանաչ սար – ծարիր
  15. Բաց կանաչ և ձյունապատ սար – գրանիտ
  16. Կանաչ X – քրոմիտ
  17. Մանուշակագույն եռանկյունի – պեոլիտ, օբսիդիան
  18. Վարդագույն – դիատոմիտ
  19. Վարդագույն աստղ – գիպս
  20. Շագանակագույն – կրաքար
  21. Շագանակագույն խաչ – հրակայուն կավ
  22. Շագանակագույն X – բենտոնիտային կավ
  23. Մուգ – տուֆ
  24. Սև — տորֆ

ՀՀ ընդերքը հարուստ է գունավոր մետաղների պաշարներով, մասնավորապես՝ պղնձի, ալյումինի, պղնձամոլիբդենի պաշարներով։ Շատ կան նաև բազալտի, անդեզիտի, մարմարի, ծծմբի, տորֆի, տուֆի, կավի, քրոմիտի, գիպսի, ագաթի, գրանիտի և այլ պաշարներ։ Մեր երկրի ընդերքում հայտնաբերված սև մետաղներից ամենատարածվածը երկաթն է։ Համեմատաբար խոշոր են Սվարանցի, Հրազդանի և Աբովյանի (Կապուտանի) հանքավայրերը։

Ավելի լավ կարող եք զննել և ուսումնասիրել՝ հղումով։

Հայաստանի Հանրապետության աշխարհագրական դիրքը

Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի բնութագիր

Is Armenia a Top Software Outsourcing Country?

Հայաստանը տնտեսաաշխարհագրական և քաղաքաաշխարհագրական դիրքով շատ թերզարգացած է։ Ունենալով լարված, բայց չնչին չափով կարգավորվող հարաբերություններ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, այդպիսով նվազեցնում է իր քաղաքական տեսանկյունը այս տարածաշրջանում։ Տնտեսաաշխարհագրական դիրքից ունի որոշակի առանձնահատկություններ, որոնք կապված են “խաչմերուկ” ասվածի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանը կրկնակի փակ ու շրջապատված հանրապետություն է հսկա քաղաքակրթությունների ու երկու հզոր դավանանքի խաչմերուկ է։ Լինելով Հավաքական Անվտանգության Պայմանագրի Կազմակերպության (ՀԱՊԿ) անդամ՝ սահմանակից է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի (ՆԱՏՕ) ամենաարևելյան անդամ Թուրքիային: Լարված են վրաց-ռուսական հարաբերությունները, որը անդրադառնում է նաև Հայաստանի վրա, քանի որ Վրաստանը երկրների միջև ցամաքային հաղորդակցության միակ միջնորդն է: Հայաստանի Հանրապետության ՏԱԴ-ի վատթարացմանը նպաստում է նաև վրաց-աբխազական շարունակվող հակամարտությունը։ Այդ պատճառով չի գործում Վրաստանը Աբխազիային ու Ռուսաստանին կապող երկաթուղին, որից նախկինում օգտվում էր նաև Հայաստանը։ Ինչպես արդեն ասացի, Հայաստանը չունի ելք դեպի ծով, բայց Հայաստանի 4 հարևանները ունեն այդ հնարավորությունը։ Հայաստանը նկարագրելիս հաշվի պետք է առնել բազմադարյա մշակույթը ու պատմությունը։ Այդ իսկ պատճառով, Հայաստանը ամենահին քաղաքակրթության կենտրոն է։ Նկարագրելով աշխարհագրական դիրքը, պետք է ասեմ, որ Հայաստանի ամենահարուստ պաշարը դա ջուրն է, որը մեր դարում ամենապահանջված “ապրանքներից” մեկն է։ Թերություն է նաև հզոր ու կայուն տնտեսական կենտրոններից հեռու գտնվելը, նույն Եվրոպայից, թե ԱՄՆ-ից։ Դա իհարկե մեծ դեր է խաղում Հայաստանի թերզարգացման շրջանում։

Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի նկարագիր

Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը ունի որոշակի առանձնահատկություններ և թերություններ։ Այն գտնվում է միջազգային կապերի գլխավոր վայրերից մեկում։ Հայաստանը խաչմերուկային դիրք ունի, քանի որ այն կապում է իրար Արևելյան Եվրոպան Ասիայի հետ, և Հարավ-արևմտյան հյուսիս-հարավ գտնվող երկրները։ Այդ իմաստով կան և՛ դրական, և՛ բացասական կողմեր։ Դրական է այն պատճառով, որ տարեկան մեծ եկամուտներ են գալիս տնտեսությանը, քանի որ միջազգային ցամաքային բեռնափոխադրումները անցնում է ՀՀ տարածքի որոշակի մասերով։ Իսկ բացասական կողմը դա այն է, որ դարեր շարունակ Հայաստանը ծառայել է “մարտական գոտի” տարբեր երկրների համար։ Պատերազմները և՛ թուրք-ռուսական, և՛ ռուս-պարսկական, և՛ թուրք-պարսկական անցել են Հայաստանի տարածքում։ Հայաստանի տարածքով է անցնում “Մետաքսե նոր ճանապարհ” ցամաքային ավտոճանապարհային ուղին, որը մեծ դեր է ծառայում միջազգային կապերում, ոչ միայն Հայաստանի հարևանների համար, այլ նաև ԱՄՆ-ի ու Արևմուտքի համար։ Հայաստանը 45 երկրներից մեկն է, որը ելք դեպի ծով չունի, իսկ մոտակա ծովերը՝ Սև, Կասպից, Պարսից ու Միջերկրական գտնվում են Հայաստանի տարածքից 100-ից մինչև 1000 կմ հեռավորության վրա։ Հայաստանը գտնվում է համաշխարհային տարբեր քաղաքակրթությունների “խաչմերուկում”։ Հայաստանը գտնվում է մահմեդական ու քրիստոնեական քաղաքակրթությունների խաչմերուկում։

Qaxaqakrtutyunner.jpg

Հայաստանի տարածքի մոտ 80%-ը լեռնային է, այդ իսկ պատճառով կան որոշակի գյուղատնտեսական, և բնաչկության հետ կապված խնդիրներ։ Հայաստանի ընդերքը հարուստ է պղնձամոլիբդենային պաշարներով, սակայն նավթային ու վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերության ոլորտում Հայաստանը առաջնային տեղեր չի զբաղեցնում։ Այդ պաշարները Հայաստանում սակավ են, կամ էլ լիովին բացակայում են։ Դրան հակառակ, որոշակիորեն զարգացած է էլեկտրաէներգետիկ և ջրաէներգետիկ արդյունաբերությունը։ Բազմաթիվ գետեր ունենալու շնորհիվ Հայաստանը պահպանում է իր ջրային էներգետիկան և գնալով այն զարգացնում է։ Աշխարհագրական դիրքի մասին խոսելիս, պետք է շեշտել ՀՀ-ի հարևաններին, որոնք 4-ն են՝ Թուրքիա, Ադրբեջան, Վրաստան և Իրան։

Հայաստանի և մոտակա ծովերի հեռավորությունները

1. Պարսից ծոց

Հայաստանից մինչև Պարսից ծոց մոտ 970 կմ է։

2. Սև ծով

Հայաստանից մինչև Սև ծով հեռավորությունը կազմում է մոտ 165 կմ։

3. Միջերկրական ծով

Հայաստանից մինչև Միջերկրական ծով հեռավորությունը կազմում է մոտ 750 կմ։

4. Կասպից ծով

Իսկ Հայաստանից մինչև Կասպից ծով /լիճ/ հեռավորությունը կազմում է մոտ 265 կմ։