Օպտիկական խաբկանք՝ 1-ին տեսություն

Օպտիկական խաբկանքը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ աչքերը չեն կարողանում արագորեն յուրացնել այն տեղեկությունը, որը նրանք տեսել են։ Լինում են դեպքեր, երբ աչքերի տեսած ու վերլուծած տեղեկությունը ուղեղին փոխանցելու ժամանակ աղավաղվում է, և մենք ստանում ենք «խառնաշփոթ» մի պատկեր։ Եկեք, տեսնենք, թե ի՞նչ է օպտիկական խաբկանքը, ե՞րբ է այն առաջանում։ Թարգմանությունները՝ ստորև

Առաջին թարգմանությունը՝

(140) Почему работают оптические иллюзии? [AsapSCIENCE] — YouTube

Աչքերը ձեզ օգնում են տեսնել աշխարհը, սակայն ոչ այս կետը։ Ոչ, դա ճիշտ է, փակեք ձեր ձախ աչքը, նայեք խաչին և սկսեք դանդաղորեն մոտիկանալ կամ էլ հեռվանալ էկրանից։ Կետը կանհետանա, և այն կհայտնվի այսպես ասած «կույր գոտիում»։ Ցանցաթաղանթի բջիջները փոխակերպում են լույսերը ազդանշանների և փոխանցում են դրանք ուղեղին։ Բայց մեկ տեղում, դրանք չկան, դա այն տեղն է, որտեղ աչքերը միանում են նյարդերին ու անոթներին։ Մենք չեն ընկալում լույսը, որը ընկել է այդ հատվածում։ Հենց դա է կոչվում «կույր կետ»։ Եթե տանենք ուղիղ և նորից փակենք ձախ աչքը, ապա ուղեղը ինքնըստինքյան կպատկերի նկարի բացակայող մասը, և մենք կտեսնենք շարունակական ձգվող ուղիղը՝ «կույր կետի» փոխարեն։ Այդ նույն պատճառով, այս նկարում հնարավոր չէ տեսնել բոլոր 12 կետերը։ Փորձեք։ Դուք երևի թե կտեսնեք 3-4 կետ, որոնք կգտնվեն այն մասում, որտեղ որ դուք նայում եք։ Մենք հստակ տեսնում ենք 1 կետ, իսկ մնացած կետերը պղտորվում են ծայրամասերում կամ էլ անհետանում են։ Ուղեղին մնում է միայն «վերակառուցել» պատկերը։ Ուղեղը տեսնում է միայն մոխրագույն պատկեր, և մտածում է, որ ամբողջ պատկերը միագույն է և այդ իսկ պատճառով արհամարհում է մնացած սև կետերը, մինչ այն ժամանակ, երբ դուք կնայեք կետերից որևէ մեկի վրա։

Շարունակել կարդալ “Օպտիկական խաբկանք՝ 1-ին տեսություն”

ՀՀ բնակչությունը, տարածքը — համեմատություն

Որպես համեմատություն ես ընտրեցի Կոստա-Ռիկա պետությունը, քանի որ բնակչության թվաքանակով, այդ երկիրը շատ մոտ էր Հայաստանի բնակչության թվաքանակին։ Կազմենք համեմատություն տարբեր չափանիշներով։

1. Բնակչության թիվը

Հայաստանի Հանրապետությունը ներկա պահին ըստ բնակչության թվի զբաղեցնում է ամբողջ աշխարհում 137-րդ, իսկ Կոստա-Ռիկան՝ 122-րդ հորիզոնականը, 2.963.200 և 5.134.110 համապատասխանաբար բնակչությամբ։ Կոստա-Ռիկան ու Հայաստանը բնակչության թվով ահռելի տարբերություն չունեն։ Կոստա-Ռիկայի բնակչությունը 2-2.1 միլիոնով ավելի շատ է, քան Հայաստանի բնակչությունը։

1.1 Սեռատարիքային սանդղակ

Սեռատարիքային սանդղակը ցույց է տալիս, թե բնակչության որ տոկոսն են կազմում տվյալ տարիքի ներկայացուցիչները, անկախ սեռից։ Հայաստանի սեռատարիքային սանղդակի ամենամեծ տոկոսն են կազմում 30-34 տարիքի ներկայացուցիչները, և սա նշանակում է, որ Հայաստանի ամենամեծ տոկոսի ներկայացուցիչները ամենաունակն են աշխատելու, այսինքն Հայաստանի աշխատուժը նորմալ վիճակում է։

Շարունակել կարդալ “ՀՀ բնակչությունը, տարածքը — համեմատություն”

“MSKH through the eyes of the students”

A group of students from 9. 5 class present the project . Here is the result.

“We chose the college branch, because we thought that the college is the most interesting, diverse and industrial. The project is so good, so we have enjoyed that. Hope you enjoyed too.

Participants ՝

  • Sate Khechoyan
  • Elis Khechoyan
  • Yana Grigoryan
  • Amalya Machyan
  • Ani Nazinyan
  • Davit Muradyan
  • Alex Vahanyan

Նախագծի լրացուցիչ փուլ

«Նախասիրությունների բացահայտում» նախագծի շրջանակներում, մենք ուսումնասիրում ենք «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Ավագ դպրոցի իններորդ դասարանի սովորողների բլոգները։ Նախագիծը մենք ի սկզբանե բաժանել ենք մի քանի փուլի, որոնց մասին մանրամասն կարող եք տեսնել այստեղ՝

Նպատակ՝

Այսպիսով, մենք փորձում ենք սովորողների միջոցով պարզել հենց իրենց նախասիրությունները, որոնք ավելի հեշտ կդարձնեն ապագայում նրանց մասնագիտության որոշման հարցը։ Սակայն ուսումնասիրման ու հետազոտման արդյունքում, մենք հասկացանք, որ հետևյալ նախագիծը շատ լավ միջոց է պարզելու, թե արդյոք կրթահամալիրը կարողանում է բավարարել սովորողների պահանջներն ու նախասիրությունները, արդյոք կրթահամալիրում գործող ընտրությամբ գործունեության խմբերը համապատասխանում են մեր սովորողներին՝ իրենց նախասիրություններին։ Մենք սկսեցինք աշխատել մի նոր փուլի վրա, որը սակայն իրական նախագծի մեջ է մտնում, սակայն հիմնական փուլերից հեռու է դասակարգված։

Ընտրության գործունեության ծավալումը կրթահամալիրում հսկայական է։ Կրթահամալիրում գործում են տասնյակ խմբեր, որոնցում կրթվում են սովորողները, սակայն մեր փուլի գլխավոր նպատակն է պարզել, թե արդյոք ընտրությամբ գործունեության ընտրությունը համապատասխանում է սովորողների նախասիրությունների հետ։

Ընթացքը՝

Մենք հաշվի առանք այն, որ առաջին փուլի արդյունքներում հստակ նշված են ամփոփ-հաշվետվությունները, որոնք ներկայացնում են սովորողի հետաքրքրվածությունը ամեն առարկայի շուրջ։ Համատեղելով լրացուցիչ փուլի նպատակը ամփոփ-հաշվետվությունների հետ, մենք սկսեցինք աշխատել նոր փուլի վրա։ Ստորև ներկայցված է լրացուցիչ փուլի նպատակն ու ընթացքը։

Շարունակել կարդալ “Նախագծի լրացուցիչ փուլ”

«Ամբողջական աղետ» նախագիծ

Այս նախագծի շրջանակներում, ես դիտեցի բնական աղետի մասին հետաքրքիր ու ուսուցողական տեսանյութ։ Այն պատմում էր մի աշխատանքայի խմբի մասին, որը ցանկանում էր իշխանությունների կայացրած որոշման դեմ գնար։ Այդ տեսանյութը դուք կարող եք դիտել՝ հղմամբ։

Տեսանյութի հերոսները մեզ շատ հետաքրքիր ու ստեղծագործական ձևով բացատրեցին այն, որ Աֆրիկայի բնական ու կենդանական աշխարհը վտանգված է։ Տեսանյութի առաջին հատվածում, գործարարները ստեղծեցին մի թռչնի մակետ, որը հետագայում նրանց հարկավոր էր լինելու։ Մեզ ցույց տվեցին աֆրիկական երկու պետության՝ Ուգանդայի ու Տանզանայի նպատակը՝ կառուցել երկար նավթային գիծ, որը կմատակարարի օգտակար հանածոները Ուգանդայի տարածքից և դուրս գալով Տանզանիա, կկարողանա Հնդկական օվկիանոսով, Կարմիր ծովով ու Սուեզի նեղուցով, այն հասցնել դեպի Եվրոպա՝ դեպի Ֆրանսիա։

30,000+ Animal Planet Pictures | Download Free Images on Unsplash

Այս աշխատանքային խումբը իշխանությունների շահավետ ու եկամտային նպատակին որոշել է դեմ դուրս գալ, քանի որ այդ նպատակի իրականացման զուգահեռ արագ կերպով կոչնչանա նավթային գծի մոտակա բնական աշխարհը։ Նավթային գծի պատճառով կտուժեն եթե ոչ հարյուրավոր, ապա հազարավոր կենդանիներ, բույսեր, ծառեր, և այդ իսկ պատճառով այս նախագիծը միտված է դրան վերջ դնելու։

Մյուս րոպեներին նրանք արդեն ուղևորվում են Ֆրանսիա, Փարիզ, որպեսզի մասնակցեն մի մեծ կոնֆերանս-հանդիպումի, որի ժամանակ ցույց կտան կեղծ “աղետը”։ Նրանք երեք օր շուտ են ժամանում և սկսում են պատրաստվել այդ կարևոր օրվան։ Նրանք այդ երեք օրվա ընթացքում հասցնում են հանդիպել շատ մարդկանց ու կազմակերպությունների հետ, որպեսզի իրենց դժգոհությունը հայտնեն իշխանությունների կողմից առաջարկված նախագծի հանդեպ։ Այսպես, մոտենում է վերջին ու ամենակարևոր օրը․․․

Մարդիկ սկսում են հավաքվել կոնֆերանսի դահլիճ և վերջինս սկսում է աստիճանաբար լցվել։ Այդ հանդիպման հիմնական նպատակն էր բացատրել, թե ինչու՞ է առաջարկած նախագիծը այդքան վտանգավոր։ Ի դեպ, պետք է նշեմ, որ դահլիճում կար նաև ծածկոցով ծածկված վանդակ, որի մեջ էր գտնվում իրական թռչնի նման, գեղեցիկ պատրաստված մի մակետ, որը շատ հետաքրքիր մեխանիզմ էր իրենից ներկայացնում։ Հենց այդ թռչնի շնորհիվ հանդիպումը հետագայում դառնալու է ավելի լարված։

Շարունակել կարդալ “«Ամբողջական աղետ» նախագիծ”

Ինքնաառաջադրում

«Վանո Սիրադեղյան»՝

կրթահամալիրի միջին, ավագ դպրոցների, քոլեջի սովորողին՝  «Մեր ժամանակակիցները» նախագծով հասարակական-քաղաքական-մշակութային գործիչների հետ գործող կապերի, կրթական գործընթացում ներառման, համագործակցային դաշտի ստեղծման, նախագծային գործունեության նոր ուղղություն ներդնելու համար։

Համոզված եմ, որ իմ կատարած աշխատանքների արդյունքում կարող եմ հավակնել «Վանո Սիրադեղյան» մրցանակին։ Այժմ համառոտ կատարած աշխատանքներս ներկայացնեմ։

Վանո Սիրադեղյան — վերլուծություն

Մեր օրերի իրավիճակը — հանդիպում-քննարկում

Ռուս-ուկրաինական հակամարտության սեփական վերլուծությունը

Ուսումնասիրություն տարածաշրջանի լեզվաընտանիքների, ինչպես նաև քաղաքականության հետ — հետազոտական աշխատանք

Հետազոտական աշխատանք — Թուրքիայի բնակչության կարծիքը Հայաստանի վերաբերյալ — աշխատանք

Ֆիլմի դիտում Ադրբեջանի մասին — վերլուծություն

Նոր Հնդկաստանի մասին թարգմանական աշխատանք — նախագիծ

Կորեական թերակզու պատմությունը — սեփական կարծիքն ու վերլուծությունը

Արցախա-ադրբեջանական հակամարտության սեփական վերլուծությունը

Արցախ աշխարհ — հետազոտական ու թարգմանական նախագիծ

Կոնդ — մշակության ու պատմական համայնք — հետազոտական աշխատանք

Կարծրատիպեր տարբեր երկրների մասին — թարգմանություն

Հետաքրքիր փաստեր Թուրքիայի մասին — թարգմանա-հետազոտական աշխատանք

Հետաքրքիր փաստեր Ադրբեջանի մասին — թարգմանա-հետազոտական աշխատանք

Ընտանիք, ազգ, մշակույթ — նախագիծ

Ազատությունն ինձ համար — նախագիծ

Ի՞նչ կլիներ, եթե Չինաստանը գոյություն չունենար — նախագիծ

Ի՞նչ կլիներ, եթե ԱՄՆ-ն գոյություն չունենար — նախագիծ

Գրքի ամփոփում՝ Ջո Բայդեն — նախագիծ

Հանրային-հասարակական աուդիտ — ամփոփում

Հայկական հերոսամարտեր — նախագիծ

Երկարատև ոչ ավարտված նախասիրությունների բացահայտման հանրային թեստ — նախագիծ

Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորումը — տեսանյութ

Կիլիկիա՝ ավատատիրական պետություն — տեսանյութ

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ՝ մեր ժամանակների կայսրություն — տեսանյութ

Շարունակել կարդալ “Ինքնաառաջադրում”

«Կռվից դուրս գալ փոքր կորուստներով» Վանո Սիրադեղյան

Կասպից ծովի ավազանի նավթը, այսպիսով, ըստ նախադպրոցական տարիքի մեր պատկերացման, հոսելու է ցած։ Իրանը «քաղաքակրթությունների երկխոսության» հռչակած քաղաքացիական գիծը իրագործելիս, սակայն, նախորդ տասնամյակների նման միակողմանի կապվածության, հավանաբար, չի գնա եւ միառժամանակ կազատվի ռուսական կենսունակ տեխնոլոգիաներից։ Մի բան, որ նորից թյուրիմացության մեջ է թողնելու հայ տնաբույծ քաղաքական միտքը։

Կասպյան նավթի ու գազի ելքի վճիռն անկհայտորեն պարզում է քաղաքական այն գերլարվածությունը, որ իր կիզակետին հասավ 97 թվականին, երբ իրար հետեւեցին մահափորձերը Ալիեւի, Շեւարդնաձեի, Մասխադովի դեմ, եւ Տեր֊Պետրոսյանի հրաժարականը, որը տեղի ունեցավ ոչ թե 98֊ի փետրվարին, այլ նույն 97֊ի աշնանը՝ «Պատերազմ, թե խաղաղություն» հոդվածի հրապարակումով եւ Քոչարյանին Ժակ Շիրակի մոտ ուղարկելով՝ որպես իրեն փոխարինողի։

Եթե մահափորձերն իրական էլ չէին, ուրեմն քաղաքական իրավիճակն այն աստիճան վտանգավոր էր Կովկասում, որ մահափորձեր պետք էր բեմադրել՝ հասարակայնությանը զգաստացնելու, համախոհներին համախմբելու, հակառակորդի հաշիվները խառնելու համար։ Նաեւ՝ դաշնակիցներին գործողությունների մղելու։

Ինչեւէ, արագացավ Բաքու֊Ջեյհան նավթամուղի կայացումը։ Իսկ Աֆղանստանի զինադադարով ու Իրանի զգաստ կողմնորոշումով Կովկասը, որ վերջին տասը տարին տապակվում էր Ռուսաստանի ու Արեւմուտքի շահերի բախման կիզակետում, միաժամանակ հայտնվում է քաղաքական վակուումում։

Ռուսական շահերի ճակատը իր կամքին էլ հակառակ շրջվում է իր համար առավել աննպաստ ու բարդ ուղղությամբ, ուր որպես Արեւմուտքի շահերի կրողներ կամ աջակիցներ, հանդես են գալիս միջինասիական կենսունակ պետությունները, Ադրբեջանը, Իրանը, Աֆղանստանը, թերեւս՝ Պակիստանը, համատեղ։ Գումարած, որ Աֆղանստանի զինադադարով թուլանում է Ռուսաստանի ազդեցությունը Տաջիկստանում եւ ընդհանրապես Միջին Ասիայում։

Արեւմուտքն ընդգծված սառնություն է ցուցաբերում Ղարաբաղի եւ Աբխազիայի կարգավորման խնդրի հանդեպ։ Եվ Արեւմուտքի դիվանագիտական ջանքերի դադարը, եւ Ռուսաստանի կողմից նախաձեռնության բացակայությունը մի ավելորդ անգամ ապացուցում են Կովկասի քաղաքական էլիտային, որ կայունացումը Կովկասում չի բխում Ռուսաստանի այսօրվա շահերից։ Լավագույն դեպքում ցուցադրում է Ռուսաստանի անկարողությունը։

Հարավսլավիայի ռմբակոծմամբ ի թիվս այլ, նաեւ իմ նախորդ հոդվածում շոշափված խնդիրների, լուծում է ամենաէական՝ ուժերի փոխհարաբերության պատկերի հստակեցման հարցը։ Ռուսաստանի դաշնակիցների, պոտենցիալ հակառակորդների, հենց Ռուսաստանի քաղաքական գործիչների եւ հասարակայնության աչքում գցվում է ռուսական ռազմական հզորության պատրանքը՝ մասնավորապես բացահայտելով ռուսական հակաօդային պաշտպանության համակարգի սնանկությունը․ 2000 օդային թռիչքներից կործանումով է ավարտվել ընդամենը 10֊ը։ Արյդունավետությունը՝ 0.5 տոկոս։

Այս է մեր դաշնակցի կարողությունը։ Եվ մեկ տասնամյակից շուտ՝ ավելին չի լինի։ Եվ այդ հսկայածավալ երկիրը 20 միլիարդ ողորմելի պետբյուջեով պահպանում է մեր սահմանը 60 միլիարդ բյուջե ունեցող Թուրքիայի հետ։ Այն էլ ասենք, որ Թուրքիայի դաշնակից Միացյալ Նահանգները ամեն օր (ամեն օր) բանակի վրա ծախսում են 800 միլիոն դոլար, իսկ հետախուզական ծառայությունների վրա (ամեն օր)՝ 80 միլիոն դոլար։

Իրանի շրջդարձային քաղաքականության շնորհիվ Ադրբեջանը, փաստորեն, դուրս է գալիս կովկասյան լարվածության դաշտից՝ միաժամանակ դուրս գալով Ռուսաստանի ազդեցության որոլտից։

Վրաստանը շարունակում է իր դիրքային պայքարը՝ տարածքային ամբողջականութունը պահպանելու գործում նորանոր դաշնակիցներ ձեռք բերելով ի դեմս Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Եվրամիության, նաեւ Իսրայելի։ Այդ երկրի ղեկավարի «երկու երկրների համագործակության միջեւ սահմանափակում չի լինի» արտահայտությունը Վրաստան այցի ժամանակ, միայն պարզ խոսք չէ։ Այդ խոսքին թիկունք են Իսրայելի ուժեղ, ճկուն պետական մեքենան եւ միջազգային ֆինանսական ինստիտուտները։ Վրաստանը լրացուցիչ ապահովություն է ձեռք բերում նաեւ Կովկասում՝ դաշնակցելով Չեչնիայի հետ։ Եթե վրաց֊աբխազական առաջին հակամարտության ժամանակ չեչենական գումարտակը կռվում էր Վրաստանի դեմ, դա չի նշանակում, որ հաջորդ անգամ հակառակը չի լինի։ Նույնը կարող է լինել նաեւ վրաց֊օսական կոնֆլիկտի դեպքում։

Հապա ո՞րն է Հայաստանի ապահովությունը, եթե ժամանակն էլ է աշխատում հակառակորդի օգտին։

Մեկ բան։ Պարզ, անհնարինին շատ մոտ մի բան հայերիս համար՝ շուտափույթ գիտակցումը այն ճշմարտության, որ մեծ շահերի բախման ասպարեզում փոքր ժողովուրդը շահելու բան չունի, շահն այն է, որ այդ կռվից դուրս գա փոքր կորուստներով։

Շարունակել կարդալ “«Կռվից դուրս գալ փոքր կորուստներով» Վանո Սիրադեղյան”

Կալիում՝ նախագիծ

Կալիումն անփոխարինելի միներալ և էլեկտրոլիտ (իոն) է, որն անհրաժեշտ է օրգանիզմի նորմալ գործունեության համար: Կալիումը մասնակցում է նյարդերի և մկանների նորմալ գործունեությանը, ինչպես նաև բջիջների սննդանյութերով և արգասիքներով փոխանակությանը:

Մեծ մասամբ, կալիում պարունակվում է օրգանիզմի բջիջներում, նաև ներբջջային հեղուկի մեջ: Նատրիումի հետ միասին, կալիումն անհրաժեշտ է օրգանիզմի փափուկ հյուսվածքների տոնուսի, նաև  մկանների պաշտպանության համար: Կալիումը նաև օժտված է հակասկլերոտիկ արդյունքով, այսինքն, անոթներից և բջիջներից հանում է վտանգավոր աղերը:

10 ազդանշան, որ օրգանիզմը բավարար քանակով կալիում չի ստանում.  անուշադրության մի մատնեք

Կալիումի դերը

Կալիումը կյանքի համար անփոխարինելի իոն է: Այն թույլ է տալիս նյարդերին, որ պատասխանեն ազդանշաններին, իսկ մկաններին (այդ թվում՝ սրտամկանին)՝ որ կծկվեն: Կալիումը նաև հակազդում է նատրիումի ազդեցությանը (որն առկա է կերակրի աղի մեջ) արյան ճնշումը բարձրանալիս, ինչպես նաև տեղափոխում է սննդանյութերը բջջից ներս և նյութափոխանակության արգասիքները՝ բջջից դուրս:

Կալիումի ևս մեկ կարևոր գործառույթն է դրա մասնակցությունը նյարդային ազդակների ստեղծման համար: Սիրտն օրգանիզմի ամենակարևոր օրգանն է, որը, հատկապես կալիումի կարիքն ունի: Այն բարենպաստ ազդեցություն է թողնում սրտամկանի և սրտային փականների աշխատանքի վրա: Հիպոտոնիայով տառապող մարդկանց օրգանիզմում հաճախ է նկատվում կալիումի ցածր պարունակություն:

Մարդկանց մեծ մասն կալիումի անհրաժեշտ ամբողջ քանակը ստանում է սննդով և ըմպելիքներով, սակայն ցածր կամ բարձր կալիումի մակարդակները կարող են առաջացնել ծանր առողջական խնդիրներ:

Օրգանիզմում ինչպես և մնացած այլ միկրոտարրերը, կալիումը նույնպես օգտակար է ճիշտ խտության դեպքում: Երեխաների համար կալիումի օրական չափաքանակը կազմում է 600-1700 մգ, իսկ մեծահասակների համար` 1800-5000 մգ:

Շարունակել կարդալ “Կալիում՝ նախագիծ”

«Ալթայական լեզվախումբ» և «Թյուրքական լեզուներ»

«Ասիայի հին և նոր լեզուներ» մասնագիտությունը ձևակերպված է ըստ աշխարհագրական չափանիշի և ժամանակագրական կտրվածքով: Այսինքն՝ ենթադրում է լեզուների մի համակարգ, որոնք այսօր տարածված են կամ երբևէ գոյություն են ունեցել կոնկրետ մի աշխարհամասում, այն է՝ Ասիայում՝ անկախ նրանց ցեղակցական կապերից: Ըստ էության, խոսքը գնում է այսպես կոչված «արևելյան» լեզուների մասին, սակայն որովհետև դրանց մի զգալի մասը գենետիկորեն կապվում է այսպես կոչված «արևմտյան» լեզուների հետ (օրինակ՝ հնդեվրոպական ծագման), ուստի հիմք է ընտրված հենց աշխարհագրական չափանիշը:

Turkic

Ալթայական լեզվաընտանիքը իր մեջ ներառում է ներքոնշյալ բոլոր լեզուները։ Ալթայական լեզվաըտանիքը այլ կերպ անվանում են թյուրքական, թյուրք-թաթարական, թյուրքամոնղոլ-թաթարական կամ էլ թյուրք-մոնղոլաթաթարական։ Այս լեզվաընտանիքը բաժանվում է երեք խմբի՝ “թյուրքական լեզուներ”, “մոնղոլական լեզուներ” և “Տունգուս–մանջուրական” լեզուներ։ Սակայն կան բազմաթիվ ենթաբաժիններ և ենթաընտանիքներ։ Ալթայական լեզվախմբի լեզուներով են խոսացել ու հիմա խոսում են մարդիկ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Փոքր Ասիա։ Որոշ լեզվաբաններ գտնում են, որ Ալթայական լեզուները ծագում են մի ընդհանուր հիմք լեզվից, ուրիշները դրանց միջև եղած նմանությունները բացատրում են լեզվական փոխազդեցությամբ, իսկ ոմանք էլ Ալթայական լեզուներ միավորում են ուգրո–ֆիննական լեզուների հետ, մեկ ընդհանուր՝ ուրալ–ալթայական լեզվաընտանիքում։

Ալթայական լեզուներով խոսում են Ալթայում և նրան հարող շրջաններում ապրող թյուրքական ու մոնղոլախոս մոնղոլական ժողովուրդների լեզուները, որոնք մտնում են թյուրքական ու մոնղոլական լեզուների հյուսիսարևմտյան (ալթայերենը իր բարբառներով) և հյուսիսարևելյան խմբերի մեջ։

Ոմանք թյուրքական լեզվաընտանիքը (տունգուս-մանջուրական խումբը, նույնիսկ չինարենը ու ճապոներենը) մտցնում են ավելի մեծ լեզվաընտանիքի մեջ և կոչում են ալթայան լեզվաընտանիք։ Վերջինս հայտնի է նաև ուրալ-ալթայան անունով, երբ նրան ավելանում են ուգրո-ֆիննական և սամոդիակյան լեզուները։

Շարունակել կարդալ “«Ալթայական լեզվախումբ» և «Թյուրքական լեզուներ»”

«Ապոպտոզ» և «Բջջի բաժանումը»՝ թարգմանական աշխատանք

Այս տեսանյութում մենք կքննարկենք, թե ի՞նչ բան է ապոպտոզը։ Առաջարկում եմ սկսենք «ապոպտոզի» տերմինաբանությունից։ Այն հունական ծագում ունի և բաժանվում է երկու մասի՝ «ապո» և «պտոզ»։ «Ապո»-ն նշանակում է «հեռացում», իսկ «պտոզիզ»-ը՝ ընկնում, այսինքն դա ծրագրավորված բջջային մահն է և մենք կարող ենք անցկացնել անալոգիա տերևաթափի հետ։ Սա պատահական պրոցես չէ, բջիջները մուտք են գործում այնտեղ որոշակի նպատակով, և հենց դրա շնորհիվ է, որ առաջին գիտնականները այն նկատել են և անվանել են «ապոպտոզ»։ Պետք է ընդգծել, որ այս տեսակի բջիջների մահը նորմալ և առողջ զարգացման ու օրգանիզմի գործունեության մասն է հանդիսանում։ Այն պաշտպանում է օրգանիզմը վիրուսներից և նույնիսկ քաղցկեղից, և ես կասեմ ավելին, որ այս պրոցեսը հենց հիմա մեր բոլորի օրգանիզմներում ընթանում է։

Ձեր մոտ կարող է առաջանալ հարց, թե ինչպե՞ս բջիջը կարող է այդպես մահանալ և հիմա ես կփորձեմ ձեզ ամեն ինչ բացատրել։ Ահա իմ մոտ կա երկու նկար։ Առաջինում պատկերված է առողջ բջիջ, իսկ երկրորդում կարծես թե այն պայթել է, սակայն սա բջիջների մահվան հիմնական տեսակներն են։ Հեշտ լեզվով նրանց կարելի է անվանել «կեղտոտ» և «մաքուր»։ Այն բջիջը, որը նման է պայթյունի կոչվում է «նեկրոզ»։ Նեկրոզի ժամանակ բջիջը փկվում է ու պայթում՝ տարածելով շուրջը պարունակությունը։ Այս տեսակը ոչ ցանկալի է, քանի որ դրա պայթյունից կարող են տուժել հարևան բջիջները։ Նաև նեկրոզը ազդանշան կհանդիսանա իմունային համակարգի բջիջների համար և կառաջանա բորբոքում։

Երկրորդ նկարը դա հենց ապոպտոզն է։ Սա բջջի կոկիկ ու մաքուր մահվան տեսակն է։ Բջիջը կարծես սեղմվում է ու ոչնչացնում է իր ԴՆԹ-ն, իր միջուկը։ Իսկ այս նարնջագույն մասնիկները դա խրոմոսոմների կոտրված փոքր բեկորներն են։ Եթե մենք պատկերեինք իրական չափսերը, ապա դրանք ավելի փոքր կլինեին, քան թե մեր նկարում պատկերվածը։ Մի խոսքով, ապոպտոզի ժամանակ բջիջը սկսում է բաժանվել փոքր ֆրագմենտների և այնուհետև իմունային համակարգի բջիջները՝ մակրոֆագները, որոնց խնդիրն է կլանել մարմնի համար ավելորդ աղբը, գալիս են և ուտում են դրանք, գիտականորեն՝ ֆագոցիտացնում են այդ ֆրագմենտները և բջջից ոչինչ չի մնում։ Նույնիսկ կարող ենք անալոգիա անցկացնել։ Ապոպտոզի դեպքում դուք կարծես թե, աղբ եք թափում հատուկ վերամշակման կոնտեյներներով։ Եվ այդպես մնացած բջիջները կարող են օգտագործել ապոպտոզից հետո ֆրագմենտները իրենց նպատակների համար։

Շարունակել կարդալ “«Ապոպտոզ» և «Բջջի բաժանումը»՝ թարգմանական աշխատանք”

«Ծաղրասարյակ սպանելը» Հարփըր Լի՝ ամփոփում

Սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում, ես հասցրեցի ընթերցել ամերիկացի հեքիաթագիր ու նովելիստ Հարփըր Լիի ստեղծագործություններից մեկը։ Այն ինձ հետաքրքրեց իր անվամբ։ “Ծաղրասարյակ սպանելը” շատ հետաքրքիր միտք իմ մոտ առաջացրեց և ես որոշեցի հասկանալ, թե ինչ է նշանակում այդ արտահայտությունը, արդյո՞ք դա պարզապես թռչնի սպանություն էր, թե ավելի խորը իմաստ կրող միտք։ Ընկեր Անուշի միջնորդությամբ, ես վերցրեցի այն և սկսեցի կարդալ։

Վեպը երկար էր, սակայն բովանդակալից ու դրվակներով հագեցած։ Վեպը պատմում էր մի ընտանիքի մասին, որն ապրում էր Միացյալ Նահանգների Ալաբամա նահանգի Մեյքոփ քաղաքում և այն բաղկացած էր հորից՝ Աթիքըսից և երկու երեխաներից՝ Ջինից՝ Սրաչուկից, և Ջիմից։ Վեպի սկիզբը շատ տարօրինակ էր, քանի որ այն արդեն գործողության ու սյուժեի զարգացման փուլում էր գտնվում։ Ես սովոր էի, որ ամեն պատմվածք, վեպ, թե վեպը սկսվում էր ինձ արդեն ծանոթ բառերից՝ «լինում է չի լինում, ապրում էին և այլն․․․»։ Բայց այս վեպը սկսվեց ավելի հետաքրքիր։ Պատմվածքի սկզբի մասը այնքան հետաքրքիր չէր, քանի որ մեզ պարզապես հեղինակը ծանոթացնում էր ընտանիքի ու երեխաների հետ։ Ֆինչերի ընտանիքի գլխավորը՝ Աթիքըս Ֆինչը այրի տղամարդ էր, ում կինը շուտվանից մահացել էր։ Ջիմ Ֆինչը առաջնեկն էր, նա ակտիվ տղա էր, ով 10 տարեկան էր վեպի սկզբում և արդեն իսկ հաճախում էր դպրոց։ Իսկ Ջին Ֆինչը, ում այլ կերպ նաև ասում էին Սրաչուկ, ընտանիքի կրտսեր աղջիկն էր, ով առաջին անգամ էր դպրոց գնում և ոչ այնքան պակաս ակտիվ էր, քան իր եղբայր Ջիմը։ Նրանք երկուսով ամառային արձակուրդների ընթացքում լավ ժամանակ էին անցկացնում և զվարճանում էին, մինչև որ ձեռք բերեցին նոր ընկեր, ում անունն էր Դիլ։ Այդ տղան ամեն ամառ գալիս էր Մեյքոփ քաղաք, որպեսզի վայելեր իր հանգիստը մորաքրոջ տանը։ Մորաքրոջ տունն էլ գտնվում էր Ֆինչերի տնից երկու-երեք տուն ներքև, և այնքան էլ դժվար չէր նրանց միջև հաղորդակցական կապը։ Այսպես, ամեն ամառ Դիլը գալիս էր և Սրաչուկի ու Ջիմի հետ նրանք ամբողջ օրը խաղում էին ու ուրախանում։ Դիլը հետաքրքիր խաղային պիեսներ ու սցենարներ էր գրում, իսկ Սրաչուկն ու Ջիմը դրանք ներկայացնում էին։

Ծաղրասարյակ սպանելը..., «Զանգակ» հրատարակչություն

Նրանց թաղամասում ապրում էր շատ խորհրդավոր մի անձ՝ Բոբ Ռադլին, ում տունը գտնվում էր լքված վայրում, իսկ նրա հետ ոչ մեկ չէր շփվում։ Այդպես երեխաները խաղ էին բռնում նրա հետ և փորձում էին ամեն կերպ նրա ուշադրությունը գրավել պիեսների միջոցով։ Դիլը այնպիսի սցենարներ էր գրում, որ դրանք ներկայացնելով, երեխաները Բոբ Ռադլիին ու նրա հորը՝ Արթուր Ռադլիին ծաղրանքի առարկա էին դարձնում ամբողջ թաղամասում, որը ընդհանրապես շնորհալի չէր նրանց կողմից։ Մի օր նրանց այդ գործունեությամբ զբաղվելիս նկատում է Աթիքըսը և պատժում է, չթողնելով, որ հաջորդ անգամ դա կրկնվի։ Իսկ Աթիքըսը մի ուրիշ տեսակի զբաղված մարդ էր։

Շարունակել կարդալ “«Ծաղրասարյակ սպանելը» Հարփըր Լի՝ ամփոփում”

Ճամփորդություն դեպի Արատես

Արատե՛ս, վերջապես երկու տարի անց կարողացա հերթական անգամ այցելել չքնաղ բնության գրկում գտնվող այդ կենտրոնը։ Այնքան էի կարոտել այդ կենտրոնը ու կարող եմ ասել, որ շատ բան է փոխվել այնտեղ։ Արատեսը դարձել է ավելի հաճելի, ավելի սիրուն ու ավելի հարմարավետ։

Արատեսի վանքը

Օր 1

Արատես մեկնեցինք հոկտեմբերի 21-ին, ուրբաթ օրը Սուրբ Երրորդության եկեղեցու բակից։ Ճանապարհին շատ կանգառներ պետք է ունենայինք, սակայն կանգ առանք միայն երկու վայրում։ Սկզբում մենք կանգ առանք մի խանութի դիմաց, որտեղից սովորողները և ուսուցիչները Արատեսի համար շատ ապրանքներ գնեցին։ Երկրորդ ու ավելի կարևոր կանգառ հանդիսացավ Սուրբ Հովհաննես Կարապետի եկեղեցին, որտեղ ես 2021 թվականի սեպտեմբերին արդեն եղել էի։ Ընդհանրապես, ես սիրում եմ այցելել այն վայրերը, որտեղ որ արդեն եղել եմ ու շատ եմ սիրում ևս մեկ անգամ լսել մեր հայրենիքի եկեղեցիների ավանդապատումները։ Սուրբ Հովհաննես Կարապետի եկեղեցին վանահամալիր էր, այն կազմված էր եկեղեցուց ու այլ շինություններից։ Եկեղեցիների տարածքում կային բազում խաչքարեր, որոնք իրարից տարբերվում էին տարիքով, ձևով ու պատկերներով, նախշերով։ Այդ եկեղեցին գտնվում է Հայաստանի Արարատ մարզի Լուսաշող գյուղից 6 կմ հեռավորության վրա, Լուսաշող-Վեդի ավտոճանապարհի աջ կողմում։ Իրոք, որ այդ եկեղեցին մի առանձնահատուկ դեր ունի մեր հայրենիքում։ Այդ եկեղեցու ավանդապատումը մեզ բոլորիս ստիպեց ևս մեկ անգամ հավատալ ու խոնարհվել Աստծու առաջ։ Հովհաննու Սուրբ Կարապետ վանքը բաղկացած է մեկ եկեղեցուց, զանգակատնից, դամբանատնից։ Եկեղեցու տարածքը պարսպապատ է։ Պարսպից ներս պահպանվել են վանքի միաբանության բնակելի շենքերի մնացորդները և փոքրիկ գերեզմանոցը։

Շարունակել կարդալ “Ճամփորդություն դեպի Արատես”

«Բոլորովին ուրիշ աշուն» նախագիծ

1. Գտի՛ր աշուն բառի ծագումնաբանությունը, ստուգաբանորեն ներկայացրու։

Աշունը բնիկ հնդեվրոպական անվանում է, ուրիշ կերպ փոխարկվում է որպես հունձի ժամանակ։ Աշունը տարվա չորս եղանակներից մեկն է, որը գտնվում է ձմեռվա և ամռան միջև։

Աշուն է, պայծառ աշուն | Հայկ Ավետիսյան

2. Գտի՛ր դարձվածքներ, ասացվածքներ աշուն բառով։

Գարուն աշուն իրար խառնել — խառնակել, կեղտոտել, ապականել:

Մոռացեք գարունը, ամառը։ Այդ եղանակներին բոլորը սիրահարվում են։ Եթե ​​սիրես, կսիրես մարդուն, երբ աշնան անձրևները թափվեն քեզ վրա։

Ես դեռ հավատում եմ գարնանը միայն քո սիրով, մինչդեռ դեղին տերեւը մարում է աշնանը:

Եթե ​​գնաս, ես հանկարծ աշուն կդառնամ, այտերիս անձրևը կթափվի։

Ինչպես դեղնած տերևը, որը թափվում է աշնանային զեփյուռից, իմ սերերը փչում են իմ սրտում:

Մինչ շուրթերդ ժպտում են, ես քո աչքերում վախենում եմ աշունից։

Ինչպես մի ծառ, որը աշնանը ցանկացած պահի տերևներ կթափի, սիրտս ապրում է ամենափոքր քամուց մերկ լինելու վախով։

Յուրաքանչյուր բաժանում իրականում աշուն է, այն սառեցնում է սիրտդ, անկախ նրանից, թե որ եղանակին ես։

Արի ինձ մոտ մի աշուն, իմ սեր, ջերմացրու ձեռքերս քո ափերի մեջ, նայենք, թե ինչպես է անձրևը թրջում մեր պատուհանը միասին։ Տարվա եղանակներից ես միշտ քեզ հետ եմ մնալու աշնանը:

Աշունն այն եղանակն է, որը ցույց է տալիս, որ վերջավորությունները նույնպես ունեն իրենց գեղեցկությունը։

Թարգմանել եմ այս կայքից։

3. Կատարի՛ր ուսումնասիրություն՝ «Աշունը գրականության մեջ» վերնագրով։

Շարունակել կարդալ “«Բոլորովին ուրիշ աշուն» նախագիծ”

Աշնան նշանակությունը գրականության մեջ՝ թարգմանություն

Ի՞նչ է խորհրդանշում աշունը

«Աշունը հասունության և պտղաբերության խորհրդանիշ է՝ կրելով աշխատանքից հոգնածության դրոշմը և ուշադիր նայելու աշխատանքին»

Ինչպես ճշմարտացիորեն է բնութագրում բանաստեղծը, աշնանային գույները առկա են ռուսական եկեղեցիների գմբեթների ու սրբապատկերների վրա։

Autumn is favourite season for nearly a quarter of Brits

Ոսկեգույնը հատուկ տեղ է զբաղեցնում սրբապատկերներում։ Դա գույն է, որը չի ճանաչում «լավի» ու «վատի» հակամարտությունը, «լույսի» և «խավարի», այն երկնային Երուսաղեմի սիմվոլն է, «բացարձականության» սիմվոլը, բացարձակ ճշմարտության, որին միշտ ձգտել է հասնել ռուս մարդու հոգին։ Ուղղափառության մեջ մարդկային հոգու փրկությունն ու կերպարանափոխությունը նույնպես համեմատվում է հնոցի մեջ հալված ու զտված ոսկու հետ։

Համաշխարհային մշակույթի մեջ աշնանային դեղին գույնը, մի կողմից, կապված է պոզիտիվ էներգետիկայի հետ, ուրախության հետ, այն խորհրդանում է երջանկությունը, տոնը, խաղը և գեղեցկությունը։ Դեղին գույնը նաև անմահության սիմվոլն է հանդիսանում։ Դա երկրի ու ինի կանացի երկրային սկզբի նշանն է։ Մյուս կողմից, դեղին գույնը խորհրդանշում է մեղքը, դավաճանությունը, անհավատարմությունը, խելագարությունը, տխրությունը, քայքայումը, հուսահատությունը և հիվանդությունը:

Բնակարան կառուցելու իմպուլսը, որը ծնվել է ռուս մարդու մեջ ապրելակերպով, պայմանավորված է գյուղատնտեսական գործունեությամբ, փոխակերպվում է կա՛մ ստեղծագործական, կա՛մ կործանարար էներգիայի, ինչպես նշում է փիլիսոփա Ն․ Լոսսկին։ Իսկ Պուշկինի համար աշունը դարձավ ոգեշնչում, մոտիվացիա և նրա կյանքը լցրեց բանաստեղծական հնչյուններով ու պատկերներով։

Միայն հիշե՛ք Պուշկինի «Աշուն» բանաստեղծության փոքրիկ հատվածը, որը ապացուցում է ամբողջ գաղափարը, ամբողջ իմաստը։

Եվ ամեն աշուն, ես նորից եմ ծաղկում,

Ռուս սառնությունը առողջությանս համար օգուտ է,

Ապրելու սովորույթների նկատմամբ նորից սեր եմ զգում,

Քունը հաջորդաբար թռչում է, քաղցը հաջորդաբար գտնում է,

Հեշտությամբ և ցնծությամբ խաղում է արյունը սրտում,

Ցանկություններս եռում են, ես նորից երջանիկ եմ, դեռատի,

Ես նորից կյանքով եմ լցված, սա մարմինս է,

/Թույլ տվեք ներել ավելորդ պրոզաիզմը/։

———————————————

Եվ մտքերը գլխումս քաջության մեջ խառնվում են,

Եվ հեշտ ռիթմերը նրանց ընդառաջ են թռչում,

Եվ մատները գրիչ են խնդրում, գրիչ՝ թղթի համար,

Մի ակնթարթ ու պոեզիաները ազատ կհոսեն։

———————————————

Ինչպիսի՞ զգացմունքներ են լցնում պոետի հոգին աշնանը։ Սեր, երջանկություն, ուրախություն, կյանքի բացարձակության զգացումը, երիտասարդության։ Այն զգացմունքները, որոնք հաճախ լինում են մարդու մոտ գարնանը։

Շարունակել կարդալ “Աշնան նշանակությունը գրականության մեջ՝ թարգմանություն”

«Ի՞նչ է կենսաբանությունը» թարգմանություն

Բարև ձեզ։ Այսօրվա մեր թեման է կենսաբանությունը։ Դասի հիմնական նպատակն է կենսաբանության ներածությունը, կենսաբանության բաժինները նաև այս գիտության հետաքրքրության ոլորտի սահմանները։ Երեխանե՛ր, այսօր դուք սկսում եք ուսումնասիրել կենսաբանությունը և այդ իսկ պատճառով ծագում է երեք կարևոր հարց։ Առաջինը, թե ի՞նչ է ուսումնասիրում կենսաբանությունը, երկրորդը ինչի՞ համար է ստեղծված կենսաբանությունը և ո՞րն է նրա առաքելությունը, նշանակությունը, և վերջապես երրորդը, ի՞նչ են ուսումնասիրելու երեխաները այդ գիտության մեջ։ Բոլոր այդ երեք հարցերին կփորձենք պատասխան գտնել այս դասի ընթացքում։

Ի՞նչ է ուսումնասիրում կենսաբանությունը՝

«Կենսաբանություն» բառը գալիս է “Bios” — կյանք, և “Logos” — գիտություն բառերից։ Կենսաբանությունը կենդանի օրգանիզմների մասին է, որոնք ապրում են Երկրի վրա։ Կենդանի օրգանիզմները մեր մոլորակի վրա շատ բազմազան են։ Դրանք են՝ կենդանիները, բույսերը, բակտերիաները և մյուսները։ Ամեն օր կենսաբանները և գիտնականները բացահայտում ու նկարագրում են կենդանի օրգանիզմների ավելի ու ավելի նոր տեսակներ։ Այժմ հայտնի է մեկ ու կես միլյոն տեսակ, բայց այդ թիվը վերջնական չէ։ Կյանք կա ամենուրեք, հողում, ջրում և նույնիսկ օդում։ Կյանքի բաշխման տարածքը երկրի հատուկ պատյան է, որը կոչվում է կենսոլորտ։ Կենսոլորտը ներառում է իր մեջ մթնոլորտի ստորին շերտերը, հիդրոսֆերան, հողը և լիթոսֆերայի վերին շերտերը։ Հստակ սահմաններ կենսոլորտը չունի, այն պայմանականորեն հատկացված պատյան է։ Ժամանակակից կենսաբանությունը ներառում է բազմաթիվ բաժիններ և նրանցից յուրաքանչյուրը ուսումնասիրում է կյանքի տարբեր տեսակներ։ Օրգանիզմների կառուցվածքի և նրանց առանձին օրգանների ուսումնասիրությամբ զբաղվում է անատոմիա առարկան։ Ֆիզիոլոգիան ուսումնասիրում է գործունեության օրինաչափությունները և օրգանիզմի կարգավորումը։ Սիստեմատիկան զբաղվում է օրգանիզմների բազմազանությամբ և ձգտում է պարզեցնել այն կամ կլասիֆիկացնել։ Էվոլուցիայի տեսությունը ուսումնասիրում է կենսոլորտի պատմական զարգացման օրինաչափությունները։ Սաղմնաբանության գիտության հետաքրքրության առարկան օրգանիզմների անհատական զարգացումն է։ Ժառանգական հատկանիշների ծնողներից սերունդ փոխանցելու օրինաչափություններով, ինչպես նաև դրանց փոփոխականությամբ զբաղվող առարկան՝ գենետիկան է։ Ֆենոլոգիան ուսումնասիրում է բույսերի և կենդանիների կյանքում սեզոնային փոփոխությունները։ Ֆենոլոգիական դիտարկումները կատարվում են ամբողջ տարվա ընթացքում, դրանք օգնում են լավ հասկանալ սեզոնայնության առանձնահատկությունները և հստակեցնել գյուղատնտեսական աշխատանքների կատարման ժամկետները։ Բոլոր կենդանի օրգանիզմները սերտ կապված են միմյանց և բնակության միջավայրի հետ։ Բնակիչները ազդում են շրջակա միջավայրի վրա, և փոխադարձաբար, նրանց կյանքը կախված է մնում այդ միջավայրի պայմաններից։ Գիտությունն, որն ուսումնասիրում է օրգանիզմների փոխհարաբերությունները միմյանց և շրջակա միջավայրի հետ, կոչվում է էկոլոգիա։

Շարունակել կարդալ “«Ի՞նչ է կենսաբանությունը» թարգմանություն”