Սպիտակ արջը կամ Ուրսուս Մարիտամուս նաև ջրային արջը-արջերի ընտանիքի ներկայացուցիչներից մեկն է,պատկանում է գիշատիչ կաթնասունների խմբին։Ամենամեծ ներկայացուցիչն է խմբի։
Սպիտակ արջի մարմնի զանգվածը,կշիռը կարող է հասնել 800 կգ։Արական սեռի ներկայացուցիչների միջին զանգվածը-400-450 կգ,իսկ իգականինը՝350-380 կգ։Մարմնի երկրարությունը։արականներինը -200-250 սմ,իգականներինը՝160-250 սմ։Մորթիի երկրարությունը-130-150 սմ։Տեսակին բնորոշ է մորթու սպիտակ գույնը:
Դա ամենամեծ ցամաքային գիշատիչն է-միակ տեսակն է ցամաքային կաթնասուններ, որոնք ամբողջությամբ տեղափոխվել են երկրի վրա և կյանք են սկսել դեպի Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ավազանի սողացող ծովային սառույցի վրա:
Բևեռային արջը շատ է սիրում սառույց հավաքել։Նա լավ լողում է և սեզոնային միգրացիաներ է անում: Սառույցի օպտիմալ պայմաններում սպիտակ արջերը կարող են հասնել Հյուսիսային բևեռ: Այնուամենայնիվ, նրանց հիմնական բնակավայրերը Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ծայրամասի երկայնքով մայրցամաքային գոտիներն են։
Արջերը սովորաբար ապրում են միայնակ և չեն կազմում իրական սոցիալական խմբավորումներ, չնայած բռնի հավաքույթների ժամանակ կենդանիների միջև կռվային հարաբերություններ կարող են ստեղծվել:
Ինչ է սպառնում սպիտակ արջերին?
Սպիտակ արջը գեղեցիկ,բարի,ազնվական կենդանի է,որը համարվում է Արկտիկայի կենդանի խորհրդանիշը։Հիմա աշխարհում ըստ գիտնականների,բնակվում է 22-ից 31 հազար սպիտակ արջ։Մինչև 2050 թվականը,այդ ցուցանիշը կարող է նվազել 30 տոկոսով։Հետևյալ պատճառները նպաստում ենք այս տեսակի ոչնչացմանը։
Որսագողություն
Սպիտակ արջերի թալանը Ռուսական Արկտիկայում արգելված է սկսած 1956 թվականից։1973 թվականին Արկտիկական բասսեյնի երկրների միջև կնքվել է համաձայնություն,որը ստորագրվել է սպիտակ արջերի պահպանման`որի համաձայնությունը տարիներ հետո դառել է միջազգային,նաև պաշտպանման,ուսումնասիրման և օգտագործման համար։
Գլոբալ տաքացում
Ըստ գիտնականների տվյալների,Արկտիկայի սառցային շերտի տարածքը կրճատվել է վերջին տարիներում 25 տոկոսով։Ըստ ամերիկյան աշխարհագրական բյուրոյի տվյալների,Արկտիկական սառույցների տարածքը,որը համարվում է սպիտակ արջերի բնական ապրելու վայրը,կարող է կրճատվել մոտակա տասնամյակում 42 տոկոսով։
Արկտիկական բնական միջավայրի աղտոտում
Ջրային ակվատորիան և մերձցամաքային էկոսիստեմանները աղտոտվում են պեստիցիդներով, ռադիոնուկլիդներով,վառելային արտադրանքներով,ծանր մետաղներով,քսուկներով նավթով և այլն…
Սպիտակ արջը երկարակյաց գիշատիչ է,և դրա համար ուստի նրա մարմինը ենթարկվում է շատ մարդածին թունավոր նյութերի բարձր կոնցենտրացիաների:
Սպիտակ,կամ բևեռային արջը Հյուսիսի բնակիչ է,նա բնակվում է արկտիկական մասերում,մայրցամաքային շերտի տարածքում ՝ Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ծայրամասի երկայնքով:
Սովորաբար, արջը հավատարիմ է մնում բազմամյա սառույցի տարածքին և հարմար պայմաններում կարող է քայլել դրանց երկայնքով դեպի Հյուսիսային բևեռ:
Կյանքի երրորդ տարում (գարնանը) ձագերը թողնում են իրենց մորը և սկսում անկախ կյանք: Բևեռային արջի կյանքի տևողությունը բնության մեջ մինչև 40 տարի է:
Բևեռային արջի կյանքը սերտորեն կապված է ծովային սառույցի հետ, որը հիմնական բնակավայրն է: Դրա վրա արջերը որսում են իրենց հիմնական որսը ՝ օղակաձև և մորուքավոր ձկներին :
Աշնան վերջում, մայր ցամաքի ափին և Արկտիկայի կղզիներում, հղի կանայք կազմակերպում են «հայրական» խոռոչներ, որոնցում նրանք սերունդ են բերում: Մնացած բևեռային արջերը չեն գտնվում իրենց խոռոչներում:
Կայքեր,որոնցից օգտվել եմ
Դավիթ Մուրադյան 