1. Արյան բաղարդություն
Արյունը դա մարդու վառելիքն է, որը ստիպում է մարդուն լինել առողջ, պայքարելով զանազան վիրուսների և միկրոբների հետ։ Խողովակներով՝ երակներով հոսում է արյունը, որը օգտակար նյութեր է մատակարարում մեր օրգանիզմի տարբեր օրգաններ։ Արյունը բաղկացած է հակամարմիններից, լեյկոզիտների, էրիթրոցիտներից և թրոմբոցիտներից։ Էրիթրոցիտները դա երկու կողմից փկված սկավառակի տեսքով հակամարմիններ են, որոնք նպաստում են մարդու նյութափոխանակությանը։ Կան նաև հակարմիններ, որոնք պայքարում են վիրուսների դեմ։
2. Արյան կարգեր
Արյունը տարբեր մարդկանց մոտ լինում է տարբեր տեսակի և կարգի։ Սերնդից սերունդ կարող է փոխանցվել նույն կարգի և տեսակի արյունը։ Արյան խմբերնը ութն են։ Առաջին՝ դրական, բացասական, Երկրորդ՝ դրական և բացասական, Երրորդ՝ դրական և բացասական և Չորրորդ՝ դրական և բացասական։ Ամենահաճած հանդիպվող արյան կարգը դա Երկրորդի դրական է, իսկ ամենահազվադեպը Չորրորդի բացասականը։ Ամբողջ աշխարհի բնակչության 4%-ը ունի միայն այդպիսի կարգ։
Գոյություն ունի նաև հակածինի երրորդ տեսակը, որը կոչվում է ռեզուս (Rh) գործոն: Դուք կամ ունեք այս հակածինը կամ էլ չունեք նույն հակածինը։ Մեր արյան մեջ կան Ա և Բ հակածինները, և ալֆա և բետա հակամարմինները, որոնք երբեք չեն կարող հանդիպել միևնույն կարգում։ Կարող է կարգը, տեսակը լինել բաղկացած Ա և ալֆա, Բ և բետա, բայց երբեք չի կարող հանդիպել ալֆան և բետան միևնույն տեսակում։
3. Շնչառական համակարգ
Մեր թոքերը գտնվում են փակ խոռոչում և գրավում են գրեթե ամբողջ ծավալը, և դրա պատճառով մարդու ճնշումը օրգանիզմում միշտ մթնոլորտային ճնշումից ցածր է։ Թոքերը ահռելի տեղ են զբաղեցնում։ Առողջ, չափահաս մարդը մեկ րոպեյում կատարում է մոտավորապես 16-20 շնչառական շարժում, իսկ մեկ օրում դրանց թիվը հասնում է մոտ 21000։ Շնչառական շարժումները բաժանվում է երկու փուլի՝ ներշնչման և արտաշնչման։ Արտաշնչումը ավելի երկարատև գործընթաց է։ Այն պայմանավորված է ստոծանու և կողերի ռիթմիկ կծկումներից։ Երեխան մեկ րոպեյում կատարում է մոտավորապես 20-25 շնչառական շարժում։
4. Թոքերի կենսական տարողություն
Կենսական տարողությունը դա առավելագույն արտաշնչման ծավալն է, որը կատարվում է ամենախորը ներշնչումից հետո։ Թոքերի կենսական տարողությունը կախված է մարդու տարիքից, սեռից, մարզական վիճակից։ Երեխայի թոքերի կենսական տարողությունը կազմում է 1200 սմ խորանարդ, կնոջինը և տղամարդունը 3500 սմ խորանարդ, իսկ մարզված մարդունը մոտ 9000 սմ խորանարդ։ Սեռը նույնպես կապ ունի, քանզի ամեն սեռ ունի կենսական տարողության չափանիշներ և ձևեր։ Տարիքը կախված է, քանզի ամեն տարի մեր թոքերի վրա ավելի մեծ ճնշում է գործադրվում, այն պատճառով, որ մեր օրգանիզմը աճում է և զարգանում է։
Աշխատանքներ մարտ ամսվա համար
Դավիթ Մուրադյան 