Գոյական. գործնական աշխատանք

1.Կազմիր տրված բառերի հոգնակին:

Ուղեբեռ — ուղեբեռներ, փունջ — փնջեր, անձրև — անձրևներ, տղամարդ — տղամարդիկ, գամփռ — գամփռներ, սպա — սպաներ, ակումբ — ակումբներ, արկղ — արկղեր, գառ — գառներ, ֆիդայի — ֆիդայիներ, օդաչու — օդաչուներ, վիպասան — վիպասաններ, հարս — հարսներ, վաճառատուն — վաճառատներ, եղնիկ — եղնիկներ, ժամացույց — ժամացույցեր, իտալացի — իտալացիներ, թի — թիեր, պատշար — պատշարներ, մատենագիր — մատենագրեր, դուռ — դռներ, սանր — սանրեր, սկյուռ — սկյուռներ, հողագործ — հողագործներ, նուռ — նռներ, գինի — գինիներ, սիրտ — սրտեր, ծառաբուն — ծառաբներ, ձու — ձվեր, պատճեն — պատճեններ, տետր — տետրեր, ծունկ — ծնկներ, զեբր — զեբրեր:

2. Արտագրիր մեծատառով գրելով համապատասխան բառը:

Նոր արեշ, մխիթարյան միաբանություն, հայկական լեռնաշղթա, խաղաղ օվկիանոս, տրդատ երրորդ, բերինգի նեղուց, սասունցի դավիթ, արագածոտնի մարզ, ռուսաստանի դաշնություն, վայոց ձորի մարզ, տիգրան մեծ, սևանա լիճ, երևանի նահանգ, արտաշես բարեպաշտ, նորքի զանգված, բարձր հայք, միջին ասիա, հայաստանի հանրապետություն, նոբելյան մրցանակ, բալկանյան թերակղզի:

Նոր Արեշ, Մխիթարյան միաբանություն, Հայկական լեռնաշղթա, Խաղաղ օվկիանոս, Տրդատ Երրորդ, Բերինգի նեղուց, Սասունցի Դավիթ, Արագածոտնի մարզ, ռուսաստանի դաշնություն, Վայոց ձորի մարզ, Տիգրան Մեծ, Սևանա լիճ, Երևանի նահանգ, Արտաշես Բարեպաշտ, Նորքի զանգված, Բարձր Հայք, Միջին Ասիա, Հայաստանի Հանրապետություն, Նոբելյան մրցանակ, Բալկանյան թերակղզի։

3. Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծիր եզակի թվով հինգ գոյական:

ա. լրաբեր, գիշակեր, աղանդեր, բուլդոզեր, տարբեր, եթեր, առընթեր, դասընկեր, դարիվեր:
բ. կայքեր, պատկեր, ավեր, լապտեր, թխահեր, թիեր, պատվեր, լվեր, ստվեր, ուլատեր:
գ. տանտեր, աներեր, գիշեր, կրտսեր, թթվասեր, անտեր, հրավեր, բնավեր, նվեր:

4. ա և բ շարքերից գտիր համապատասխան զույգերը:

ա. նախիր, վտառ, երամակ, երամ, նավատորմ, պարս, դեղորայք, առականի:
բ. շատ դեղեր միասին, ձիերի խումբ, մեղուների խումբ, բոլոր նավերը միասին, առակների հավաքածու, ձկների խումբ, կովերի խումբ, թռչունների խումբ:

նախիր — կովերի խումբ, վտառ — ձկների խումբ, երամակ — ձիերի խումբ, երամ — թռչունների խումբ, նավատորմ — բոլոր նավերը միասին, պարս — մեղուների խումբ, դեղորայք — շատ դեղեր միասին, առականի — առակների հավաքածու։

4․Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրո՛ւ և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա. Ուժ, տարր, ծով, նավ, կույտ, բերդ, շենք:

Ուժեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր — պարզ բառերին միանում է — եր հոգնակերտ ածանցը։

Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:

Ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ — պարզ+վերջածանց միանում է — ներ հոգնակերտ ածանցը

Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:

Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ — Գրաբարից մեզ հասած հիշյալ բառերը հոգնակերտ են դառնում — ներ ածանցով

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր — եթե վերջին վանկում է գտնվում գաղտնավանկ ը-ն, ապա հոգնակերտ կդառնա — եր ածանցի կցման դեպքում։

Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:

Ծովածոցեր, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագրեր, լրագրեր — արտահայտում են ավելի նեղ, դյուրըմբռնելի իմաստ, այդ իսկ պատճառով չեն ստանում — ներ ածանց, ինչքան էլ որ բարդ բառեր են։

Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:

Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ — արտահայտում են ավելի լայն իմաստ։

Է. Մարդ, կին:

Մարդիկ, կանայք — Բացառությունների շարքից

5․ Փակագծում տրված բաոերը հոգնակի՛ դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Մրցող լաստանավերը մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
Հարթավայրերում գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
Օդերևութաբանները զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր սառցադաշտի պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված քարակույտերը:
Աշխարհի գեղեցիկ ջրվեժներից մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ ծովախորշեր վերածվել են ցամաքի:

6․Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:

Օր․՝ յոթ գլխով- յոթգլխանի,․․․

ստրուկի մտքով — ստրկամիտ , լի և առատ — լիառատ, կյանքի հյութ — կենսահյութ, ցավից լլկված — ցավալլուկ, մոլոր մտքով — մտամոլոր, սուր ընթացող — սրընթաց, խելքը կորցրած — խելակորույս, նոր հայտնված — նորահայտ, մենակ ապրող — մենակյաց, խիստ բարքով — խստաբարո, երկար ապրող — երկարակյաց, նոր եկած — նորեկ, աչքին հաճելի — ակնահաճո: